— Twoja matka mówi, że jesteś złą żoną. I chyba zaczynam się z nią zgadzać — oznajmił Michał podczas kolacji.
Anna tylko lekko się uśmiechnęła i dolała mu herbaty.
Postawiła czajnik na stole z tą samą spokojną precyzją, z jaką robiła wszystko od lat. Pokrywka cicho zadźwięczała o porcelanę. Michał obserwował ją uważnie, jakby czekał, aż w końcu wybuchnie.
— Dolej jeszcze — przesunął kubek w jej stronę. — Słyszałaś, co powiedziałem?
— Oczywiście — odpowiedziała spokojnie Anna. — Twoja mama nigdy nie oszczędzała ludziom swoich opinii.
Michał odsunął się na krześle i westchnął ciężko.
— Nie obrażaj się od razu. Ona po prostu mówi prawdę. Rozejrzyj się po mieszkaniu. Kurz na parapecie. Pranie od dwóch dni w pralce. A kolacja? Znowu kotlety.
Anna spojrzała na talerz.
— Lepiłam je sama. Dwie godziny temu. Mięso mielone, cebula, przyprawy. Dokładnie tak, jak lubisz.
— Same kotlety domu nie uratują — mruknął. — Mama była tu wczoraj. Powiedziała, że wszędzie bałagan. Ręczniki na podłodze, brudny zlew…
Anna splotła dłonie na kolanach. Oczywiście, że teściowa tu była. Weszła swoim kluczem, który Michał dorobił jej kilka lat wcześniej, nawet nie pytając żony o zdanie.
— Byłam wtedy w pracy — powiedziała cicho. — Ty siedziałeś w domu od rana. Te ręczniki były twoje.
— Nie zrzucaj winy na mnie — Michał uniósł palec. — Mężczyzna zarabia pieniądze, a kobieta pilnuje domu. Tak było od zawsze.
Anna lekko przechyliła głowę.
— Od zawsze? To znaczy kiedy? Gdy zarabiałeś trzy razy mniej ode mnie? Czy wtedy, gdy płaciłam za remont mieszkania twojej matki?
W kuchni zapadła ciężka cisza.
Michał zacisnął szczękę. Nie lubił, gdy przypominano mu niewygodne fakty. Zwłaszcza te dotyczące pieniędzy.
— Znowu wypominasz — rzucił chłodno. — Wszystko przeliczasz.
— Nie. Po prostu pamiętam.
Anna wstała od stołu i zaczęła zbierać talerze. Jej ruchy były spokojne, ale w środku czuła narastające zmęczenie. Nie gniew. Nawet nie żal. Raczej coś znacznie gorszego — obojętność.
Przez siedem lat małżeństwa nauczyła się jednej rzeczy: Michał zawsze wracał do słów swojej matki. Nieważne, czego dotyczyła rozmowa. Jeśli pani Krystyna uznała, że synowa jest zbyt ambitna, zbyt cicha, zbyt zmęczona albo zbyt niezależna — Michał po kilku dniach powtarzał dokładnie to samo.
Na początku Anna próbowała walczyć.
Tłumaczyła. Rozmawiała. Prosiła, żeby stawiał granice.
Potem próbowała ignorować docinki teściowej. Jej komentarze o źle wyprasowanych firankach, o „karierowiczkach”, które nie potrafią być prawdziwymi kobietami, o tym, że dobra żona zawsze czeka na męża z ciepłym obiadem.
Ale z czasem Anna zauważyła coś jeszcze.
Nigdy nie była oceniana za to, co robiła dobrze. Liczyły się wyłącznie błędy. Jeden kurz na półce potrafił przekreślić tydzień pracy, gotowania, sprzątania i opłacania rachunków.
— W sobotę przyjdzie mama na obiad — powiedział nagle Michał.
Anna odwróciła się od zlewu.
— Naprawdę?
— A co w tym dziwnego?
— Nic. Po prostu pierwszy raz słyszę o tym od ciebie, a nie od niej.
Michał przewrócił oczami.
— Znowu dramatyzujesz.
Anna nie odpowiedziała. Wytarła ręce ręcznikiem i spojrzała na męża uważnie. Jeszcze kilka lat temu próbowałby ją przytulić po takiej rozmowie. Dziś siedział przed telewizorem z miną człowieka przekonanego o własnej racji.
W sobotę pani Krystyna pojawiła się punktualnie o trzynastej. Weszła do mieszkania tak, jakby należało do niej.
— O, jednak posprzątane — rzuciła na powitanie, zdejmując płaszcz. — Widzę, że Michał musiał z tobą porozmawiać.
Anna zacisnęła usta w cienką linię.
— Dzień dobry.
Obiad przebiegał w napiętej atmosferze. Teściowa co chwilę znajdowała nowy powód do krytyki.
Zupa była za słona. Mięso za suche. Kwiaty na parapecie „jakieś takie smutne”. Nawet kolor obrusa jej przeszkadzał.
Michał milczał. Czasem kiwał głową.
Anna obserwowała ich oboje i nagle poczuła coś dziwnie wyzwalającego. Jakby po raz pierwszy zobaczyła swoje małżeństwo z boku.
Dwójka ludzi siedziała przy stole i zgodnie oceniała ją jak pracownicę, która źle wykonuje obowiązki.
A przecież to nie była firma.
To miał być dom.
— Powinnaś bardziej dbać o męża — powiedziała pani Krystyna, mieszając herbatę. — Mężczyźni uciekają od kobiet, które zaniedbują rodzinę.
Anna spojrzała spokojnie na teściową.
— A kobiety? Od czego uciekają?
Starsza kobieta zmarszczyła brwi.
— Słucham?
— Od czego uciekają kobiety, pani Krystyno? Od braku szacunku? Od ciągłej krytyki? Od mężczyzn, którzy bardziej słuchają mamusi niż własnej żony?
Michał odłożył widelec z głośnym stukiem.
— Anna, przestań.
— Nie, Michał. Właśnie zaczynam mówić.
Wstała od stołu powoli i spojrzała na nich oboje.
— Przez lata próbowałam być idealna. Pracowałam, gotowałam, sprzątałam, pomagałam finansowo twojej rodzinie. I wiesz co? Nigdy nie było dość. Zawsze znalazł się jakiś kurz, źle ułożony ręcznik albo zbyt zimna herbata.
Pani Krystyna prychnęła.
— Ojej, jaka tragedia.
— Nie. Tragedią jest to, że dorosły mężczyzna pozwala swojej matce niszczyć własne małżeństwo.
Michał wstał gwałtownie.
— Przesadzasz!
Anna uśmiechnęła się po raz pierwszy naprawdę szczerze.
— Nie. Ja po prostu w końcu przejrzałam na oczy.
Podeszła do komody w salonie i wyjęła cienką teczkę.
— Co to jest? — zapytał Michał niepewnie.
— Dokumenty. Umowa wynajmu mieszkania. Od poniedziałku się wyprowadzam.
W pokoju zapadła cisza.
Pani Krystyna pobladła.
— Chcesz rozwodu przez kilka uwag?
— Nie przez uwagi. Przez lata braku szacunku.
Michał patrzył na nią oszołomiony.
— Mówisz poważnie?
— Bardziej niż kiedykolwiek wcześniej.
Podszedł bliżej.
— Anna… przecież można to naprawić.
— Naprawdę? — spojrzała mu prosto w oczy. — To powiedz swojej matce, żeby oddała klucze. Powiedz jej, że to nasze życie, a nie jej. Powiedz jej choć raz, że jestem twoją żoną, a nie służącą.
Michał otworzył usta, ale nie wydobył z siebie ani słowa.
I właśnie ta cisza powiedziała Annie wszystko.
Pani Krystyna nerwowo poprawiła torebkę.
— Michał, widzisz? Histeryzuje.
Ale syn nadal milczał.
Anna poczuła nagle ogromny spokój. Jakby przez lata nosiła na plecach ciężar, którego nawet nie zauważała.
— Nie jestem złą żoną — powiedziała cicho. — Po prostu za długo próbowałam być dobrą dla ludzi, którzy tego nie doceniali.
Zdjęła obrączkę i położyła ją na stole obok filiżanki z niedopitą herbatą.
— Smacznego obiadu. Kotlety są jeszcze ciepłe.
Po czym odwróciła się i spokojnie wyszła do sypialni pakować swoje rzeczy.
