Michaił z irytacją odsunął talerz. Na dnie smutno leżały puste makarony, ledwo posypane taniem serem. Widok tej kolacji budził w nim uczucie tłumionej urazy — cały dzień harował na budowie, a w domu czekała go „pusta miska”.
— Walia, nie rozumiem… a gdzie główne danie? — Michaił starał się mówić spokojnie, lecz jego głos drżał od napięcia.
— Gdzie mięso? Gdzie choćby sos? Jestem mężczyzną, potrzebuję siły, a nie tego plastiku.
Valentina nawet się nie odwróciła. Stała przy zlewie, skupiona na czyszczeniu starego garnka. Jej plecy, owinięte domowym szlafrokiem, wyglądały jak kamienna ściana, przez którą nie przebijały ani prośby, ani wyrzuty.
— Jedzenie w sklepie, Misza — odpowiedziała suchym głosem, jak suchy sucharek. — Leży na półkach. Piękne, świeże, w opakowaniach. Wybierasz, płacisz, gotujesz. Od teraz każdy jest sam za siebie. Czyż nie tak postanowiłeś miesiąc temu?
Michaił zamarł, nie wiedząc, co odpowiedzieć. Przypomniała mu się ich niedawna rozmowa, gdy oznajmił, że większość swojej pensji będzie odkładał do osobistego „funduszu oszczędnościowego”.
Marzył o nowym samochodzie. Sąsiad Sierioża już dwa razy w ciągu roku zmieniał auto, a Michaił czuł się niepełnowartościowy przy swojej dwuletniej zagranicznej „blaszance”.
— Oszczędzam na ważną sprawę, Walia! — wstał od stołu, a krzesło zaskrzypiało po linoleum.
— Potrzebujemy statusu. Ludzie muszą widzieć, że stoimy twardo na nogach. A ty robisz awanturę przez kawałek wieprzowiny.
— Ludzie widzą, że Romka wyrósł z zeszłorocznej kurtki — w końcu odwróciła się Valentina. — Rękawy za krótkie, ramiona uciskają. Ale to cię nie obchodzi. Ważniejsze, co Sierioża powie o twojej skórzanej tapicerce.
W ich jedynym pokoju, który pełnił rolę sypialni i pokoju dziecka, Romka odrabiał lekcje przy małym stoliku, starając się nie przeszkadzać rodzicom.
Michaił spojrzał na syna i poczuł ukłucie sumienia, ale szybko stłumił je myślą, że nowy samochód też dla rodziny.
— Status to inwestycja! — Michaił chwycił kurtkę. — Sam pójdę po jedzenie, skoro w tym domu gospodyni zapomniała, jak karmić męża.
Wyszedł do przedpokoju, trzaskając drzwiami. Na klatce schodowej czuć było wilgoć. Zszedł na dół, wszedł do najbliższego supermarketu i kupił gotowe półprodukty.
W kieszeni piekło od wyrzutów — wydawał pieniądze, które miały iść do „funduszu”.
Po powrocie zastał Valentinę w pokoju. Siedziała na kanapie, która pełniła funkcję łóżka, uważnie studiując jakiś folder. Na okładce błękitne morze i palmy nad białym piaskiem.
— To co teraz? — Michaił rzucił torbę z jedzeniem na stół. — Znowu marzenia nierealne?
— Dlaczego nierealne? — Walia spojrzała na niego spokojnym, jasnym wzrokiem. — Wszystko już policzyłam. Na jesienne wakacje lecimy z Romką nad morze. Zarezerwowałam wycieczkę.
Michaił poczuł, jak przesycha mu w gardle. Usiadł na stołku, patrząc na żonę.
— Za czyje pieniądze, jeśli mogę spytać? Przecież mówiłaś, że nie mamy kasy!
— Nie mamy twoich pieniędzy, Misza. Ale moje są. Cały rok dorabiałam, robiłam przelewy po nocach. Odkładałam na wakacje dla syna. On morza nigdy w życiu nie widział. I zobaczy je teraz.
— A ja? — wyrwało się Michaiłowi, zanim zdążył pomyśleć. — Ja zostanę sam? A wy tam po plażach będziecie spacerować?
Valentina wzruszyła ramionami. W tym geście było tyle obojętności, że Michaił poczuł się nieswojo. Jakby był nie mężem, a przypadkowym sąsiadem z komunalki.
— Zostaniesz ze swoim statusem — odpowiedziała. — Będziesz polerować nowy samochód, pokazywać go Sierioży. Możesz nawet w nim spać, jeśli chcesz. Od teraz żyjemy dla siebie. Ty — dla siebie, my — dla siebie.
Wstała i zaczęła zbierać rzeczy Romki na jutro. Michaił obserwował jej pewne, zdecydowane ruchy. Nie oczekiwała już jego aprobaty. Nie prosiła. Po prostu żyła swoim życiem, w którym dla niego pozostawało coraz mniej miejsca.
Michaił wyszedł na balkon. Na dole, w świetle latarni, stał samochód sąsiada. Ogromny SUV zajmujący połowę chodnika. Sierioża często chwalił się jego mocą, ale Michaił wiedział, że sąsiad mieszka sam — żona odeszła pół roku temu, nie wytrzymując wiecznych długów i „zakupów dla statusu”.
Wyobraził sobie siebie na miejscu Sierioży. Siedzi w nowym czarnym jeepie, w kabinie pachnie drogą skórą, wciska gaz — silnik mruczy zadowolony.
A potem wraca do tej pustej kawalerki — torba z gotowymi pierożkami. W pokoju cisza. Nikt nie pyta, jak minął dzień. Nikt nie przytula. Syn nie biegnie pokazać ocen w dzienniku.
Romka zapamięta morze. Pamiętać będzie, jak mama go tam zabrała. O tacie pamiętać będzie tylko tyle, że wiecznie odkładał na „żelazko”.
Chłodne powietrze ostudziło jego złość. Michaił wrócił do pokoju. Valentina już zgasiła światło, zostawiając tylko małą lampkę przy biurku syna.
— Walu… — cicho zawołał.
— Śpij, Misza. Jutro wstawać wcześnie. Tobie do pracy, mnie do banku — dopłacić resztę za wycieczkę.
Michaił położył się obok, starając się nie hałasować. Patrzył w sufit, na którym tańczyły refleksy od ulicznych świateł. Jego „fundusz oszczędnościowy” wydawał się teraz stosem bezużytecznych rupieci.
Trzeba coś zmienić. Teraz. Zanim turkusowe morze z folderu zmyje resztki ich wspólnego domu.
— Nie chcę jeep’a — wypowiedział w ciemność.
Valentina zamarła. Słyszał jej przerywany oddech.
— Mówię poważnie, Walu. Jutro zabiorę wszystko, co odłożyłem. Dodamy do twoich pieniędzy. Kupimy Romce dobry sprzęt do pływania. I mój bilet… jeśli oczywiście chcesz, żebym był obok.
Cisza trwała długo. Michaił przewertował w myśli tysiąc odmów. Potem ręka Valentin odnalazła jego dłoń pod kocem. Nie zacisnęła jej, tylko dotknęła — i to wystarczyło.
— Jedzenie w sklepie, Misza — cicho powiedziała. — A rodzina jest tutaj. Zapamiętaj to.
— Zapamiętałem — wydechł.
Następnego ranka w domu pachniało kompotem z jagód i świeżością. Michaił wstał wcześniej, poszedł po zakupy i sam przygotował śniadanie.
Romka, widząc talerz z normalnym jedzeniem, zdziwił się na ojca. Michaił mrugnął do syna.
— Szykuj się, bohaterze. Wieczorem pojedziemy wybierać płetwy i maskę. Na głębokości bez sprzętu ani rusz.
Valentina uśmiechnęła się. To był uśmiech, który pokochał wiele lat temu — ciepły, szczery, bez cienia urazy.
Michaił zrozumiał: prawdziwa radość to nie „robić, co się chce”, ale gdy twoje pragnienia łączą się z radością tych, których kochasz.
Sierioża tego dnia znów chwalił się nową oponą. Michaił posłuchał chwilę, skinął głową i wrócił do domu.
Miał ważniejsze sprawy — trzeba było przejrzeć przewodnik i zdecydować, do którego delfinarium pójdą najpierw.
Szczęście nie w statusie. Szczęście jest wtedy, gdy masz dla kogo kupować mięso na kolację i z kim dzielić turkusowy zachód słońca nad morzem.
